Tỷ lệ pha sơn epoxy và thời gian sống của hỗn hợp (pot life)

Sơn epoxy là sơn hai thành phần: nhựa và chất đóng rắn phải pha đúng tỷ lệ mới đóng rắn thành màng sơn cứng. Pha sai tỷ lệ là lỗi không sửa được bằng cách sơn thêm lớp khác, vì màng sơn lỗi nằm ở dưới cùng và sẽ phá cả hệ. Bài này giải thích tỷ lệ pha là gì, pot life là gì và tổ chức pha trộn ra sao để không lãng phí vật tư lẫn không hỏng sàn.

Tỷ lệ pha: đọc đúng và pha đúng

Tỷ lệ pha là tỷ lệ giữa thành phần nhựa và thành phần đóng rắn, do nhà sản xuất quy định cho từng sản phẩm. Có hai cách ghi tỷ lệ thường gặp: theo khối lượng và theo thể tích. Hai cách này không tương đương nhau vì khối lượng riêng của hai thành phần khác nhau. Lấy tỷ lệ khối lượng đem pha theo thể tích, hoặc ngược lại, là sai ngay từ đầu dù cân đong có cẩn thận đến đâu.

Nguyên tắc cứng là: pha đúng một loại tỷ lệ như tài liệu kỹ thuật ghi, pha đủ cả bộ sản phẩm theo đúng bộ đóng gói khi nhà sản xuất yêu cầu như vậy, và không tự ý thêm dung môi pha loãng hoặc bớt chất đóng rắn để tiết kiệm. Thêm dung môi làm loãng có thể khiến sơn dễ lăn hơn, nhưng đồng thời làm giảm độ dày màng khô, giảm độ cứng và có thể gây rỗ mặt.

Hậu quả của pha sai tỷ lệ thường gặp là: thừa nhựa thì màng sơn mềm, lâu khô, dễ trầy; thừa đóng rắn thì màng sơn giòn, dễ nứt; sai nhiều thì sơn không đóng rắn, bề mặt dính tay kéo dài và bắt buộc phải mài bỏ làm lại. Không có cách chữa bằng cách phủ thêm một lớp đúng tỷ lệ lên trên, vì lớp lỗi bên dưới vẫn là điểm yếu của toàn bộ hệ.

Pot life là gì

Pot life, hay thời gian sống của hỗn hợp, là khoảng thời gian kể từ khi hai thành phần được trộn vào nhau cho tới khi hỗn hợp không còn thi công được nữa. Trong khoảng này, hỗn hợp còn đủ lỏng để lăn hoặc tự san đều. Hết pot life, hỗn hợp đặc dần, nóng lên và đóng rắn ngay trong thùng, không thể đổ ra sàn được nữa.

Pot life không phải một con số cố định của vật liệu epoxy nói chung. Mỗi sản phẩm có pot life riêng, và pot life đó chỉ đúng ở nhiệt độ tham chiếu mà nhà sản xuất công bố. Bài viết này không đưa ra một con số chung, vì áp con số của sản phẩm này cho sản phẩm khác là cách trực tiếp gây hỏng mẻ trộn.

Ba yếu tố rút ngắn pot life nhanh nhất

• Nhiệt độ: nhiệt độ càng cao, phản ứng đóng rắn càng nhanh, pot life càng ngắn. Cùng một sản phẩm, thi công buổi trưa nắng nóng và buổi tối mát có thể cho thời gian thi công khác nhau rõ rệt. Bảo quản vật tư dưới nắng trước khi pha cũng rút ngắn pot life.
• Khối lượng mẻ trộn: phản ứng đóng rắn tỏa nhiệt, và khối lượng lớn giữ nhiệt tốt hơn khối lượng nhỏ. Một thùng sơn đã trộn đầy sẽ nóng lên và đặc lại nhanh hơn cùng lượng sơn đó khi đã đổ trải mỏng ra sàn. Vì vậy, sau khi trộn xong cần đổ ra sàn và trải đều càng sớm càng tốt, thay vì để hỗn hợp nằm lâu trong thùng.
• Thời gian khuấy và chờ: một số sản phẩm yêu cầu thời gian ủ sau khi trộn để hai thành phần phản ứng sơ bộ trước khi thi công. Bỏ qua bước ủ hoặc ủ quá lâu đều ảnh hưởng tới chất lượng màng sơn. Thời gian ủ, nếu có, ghi trong tài liệu kỹ thuật của sản phẩm.

Quy trình pha trộn đúng

1. Chuẩn bị đủ dụng cụ trước khi mở nắp: cân hoặc ca đong đúng loại tỷ lệ, máy khuấy tốc độ thấp, thùng trộn sạch, đồng hồ bấm giờ.
2. Khuấy riêng từng thành phần trước khi trộn chung, vì thành phần nặng có thể lắng xuống đáy thùng trong quá trình lưu kho.
3. Đổ thành phần đóng rắn vào nhựa theo đúng tỷ lệ, khuấy đều bằng máy tốc độ thấp để hạn chế cuốn bọt khí. Khuấy tốc độ cao tạo bọt khí, bọt này sẽ thành lỗ rỗ trên mặt sàn.
4. Cạo thành và đáy thùng trong lúc khuấy, vì vật liệu bám thành thùng không được trộn sẽ làm màng sơn chỗ đậm chỗ nhạt.
5. Ghi giờ trộn lên thùng, chia mẻ trộn vừa với tốc độ thi công thực tế của đội, sao cho mẻ cuối cùng vẫn được trải ra sàn trước khi hết pot life.

Dấu hiệu hỗn hợp đã hết thời gian thi công

Khi hỗn hợp bắt đầu nóng lên bất thường, đặc lại, kéo sợi hoặc khó trải đều, đó là dấu hiệu đã hết pot life và phải loại bỏ. Cố gắng thi công tiếp bằng cách thêm dung môi hoặc trộn thêm vật tư mới vào hỗn hợp cũ chỉ tạo ra màng sơn không đồng nhất, chỗ cứng chỗ mềm. Chi phí của một mẻ trộn bỏ đi luôn rẻ hơn chi phí mài bỏ cả một khu vực sàn đã sơn hỏng.

Với hệ lăn nhiều lớp như RollCoat, việc chia mẻ trộn theo nhịp lăn của đội là kỹ năng tổ chức thi công quan trọng không kém kỹ thuật lăn, vì mỗi lớp lăn đều bắt đầu từ một mẻ trộn mới và đều chịu cùng quy luật pot life.

Lưu ý: bài viết trình bày khung chung của vật liệu sơn epoxy, không phải thông số riêng của Kadier. Thông số cụ thể của từng hệ sơn chỉ có giá trị khi theo tài liệu kỹ thuật chính thức của sản phẩm đó.

Nhận tư vấn về hệ sơn phù hợp với hiện trạng nền của bạn.

Ảnh minh họa: Pexels / Pavel Danilyuk.