Sàn epoxy bay màu dưới ánh nắng

Sàn epoxy bay màu dưới ánh nắng là hiện tượng màu sơn nhạt dần, ngả vàng hoặc phấn hóa sau một thời gian tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Sàn trong nhà để xe có cửa lấy sáng lớn, khu vực gần cửa kính, hành lang có mái che hở nắng hoặc sân có mái che một phần là những nơi dễ thấy hiện tượng này nhất. Bay màu do nắng khác với ố màu do hóa chất: ố hóa chất thường loang lổ theo vệt đổ, còn bay màu do nắng thường đều trên toàn bộ vùng phơi nắng, đậm nhạt theo hướng nắng chiếu, và vùng bị che khuất (dưới kệ, dưới máy) giữ màu gốc rõ rệt hơn.

Ảnh minh họa: nhà xưởng dưới nắng — ánh nắng trực tiếp và nắng qua cửa lấy sáng đều tác động lên lớp phủ theo thời gian. Ảnh: Bingqian Li trên Pexels, không phải công trình của Kadier.

Vì sao epoxy bay màu dưới nắng?

Ánh nắng chứa tia cực tím (UV). Tia UV phá vỡ dần các liên kết hóa học trong màng sơn, đặc biệt là ở các loại nhựa epoxy thông thường. Quá trình này diễn ra từ từ: đầu tiên là mất độ bóng, bề mặt hơi mờ; sau đó màu nhạt dần hoặc ngả vàng; ở giai đoạn nặng, bề mặt xuất hiện lớp phấn mỏng — lau tay qua thấy dính bột màu — gọi là phấn hóa. Phấn hóa không chỉ xấu về mặt thẩm mỹ mà còn báo hiệu lớp phủ bề mặt đã bị suy yếu, dễ bám bẩn và nhanh mòn hơn.

Cần nói rõ: bay màu do UV là đặc tính của vật liệu, không nhất thiết là lỗi thi công. Cùng một quy trình thi công đúng kỹ thuật, sàn trong nhà kín không có nắng có thể giữ màu nhiều năm, trong khi sàn ở vị trí phơi nắng sẽ bay màu sớm hơn. Vì vậy khi đánh giá, vị trí phơi nắng của sàn quan trọng không kém chất lượng thi công.

Các yếu tố làm bay màu nhanh hay chậm

Mức độ và thời gian phơi nắng

Sàn ngoài trời phơi nắng trực tiếp cả ngày bay màu nhanh nhất. Sàn trong nhà nhưng gần cửa kính lớn, mái lấy sáng hoặc cửa cuốn thường mở cũng nhận một lượng UV đáng kể theo thời gian, dù không phơi nắng trực tiếp. Hướng nắng cũng tạo ra sự khác biệt rõ rệt trên cùng một sàn: vùng nắng chiếu buổi trưa bay màu nhanh hơn vùng chỉ nhận nắng xiên buổi sáng.

Màu sắc của lớp phủ

Màu càng đậm, sự thay đổi màu càng dễ nhận thấy. Sàn màu xám đậm, xanh đậm, đỏ khi bay màu sẽ lộ rõ vệt nhạt, trong khi sàn màu sáng, màu ghi nhạt cũng bay màu nhưng khó thấy hơn. Điều này không có nghĩa màu sáng bền màu hơn tuyệt đối — mà là mắt người khó phát hiện thay đổi trên nền sáng. Khi chọn màu cho khu vực có nắng, cần tính tới việc màu sẽ thay đổi theo thời gian, không chỉ đẹp lúc mới thi công. Ảnh hưởng của màu sáng và màu tối tới ánh sáng nhà xưởng đã được phân tích riêng trong bài về sơn epoxy màu sáng và màu tối.

Có lớp phủ bảo vệ phía trên hay không

Lớp phủ epoxy khi được bảo vệ bởi một lớp phủ ngoài có khả năng kháng UV tốt hơn sẽ bay màu chậm hơn so với để trực tiếp lớp epoxy chịu nắng. Ngược lại, lớp epoxy dùng làm lớp hoàn thiện cuối cùng ở vị trí phơi nắng là trường hợp bay màu nhanh nhất. Đây là điểm quyết định khi thiết kế hệ sơn cho khu vực có nắng: không phải chọn sơn epoxy tốt hơn, mà là chọn cấu trúc hệ sơn có lớp ngoài phù hợp với nắng.

Nhiệt độ đi kèm nắng

Nắng không chỉ mang UV mà còn làm nóng bề mặt. Bề mặt nóng giãn nở, nguội co lại theo chu kỳ ngày đêm, tạo ứng suất lặp lại lên lớp phủ đã bị UV làm yếu. Kết hợp UV và nhiệt, lớp phủ vừa bay màu vừa dễ nứt vi mô và phấn hóa nhanh hơn so với chỉ chịu UV trong điều kiện mát.

Phân biệt bay màu do nắng với các dạng đổi màu khác

Ố màu do hóa chất thường có hình vệt đổ, loang theo vị trí tiếp xúc với hóa chất, và đã được phân tích riêng trong bài về sàn epoxy ố màu do hóa chất. Bám bụi và khó vệ sinh làm sàn xỉn màu đều nhưng lau rửa sẽ sạch trở lại — xem bài về sàn epoxy bám bụi và khó vệ sinh. Bay màu do nắng thì lau rửa không khôi phục được màu gốc, vì màu đã thay đổi trong bản thân màng sơn, không phải lớp bẩn phủ bên ngoài. Cách kiểm tra nhanh: rửa sạch một vùng nhỏ; nếu màu vẫn nhạt và vùng bị che khuất vẫn đậm hơn rõ rệt, nguyên nhân là nắng chứ không phải bẩn.

Một lưu ý khác: epoxy dùng ngoài trời còn gặp vấn đề vượt ra ngoài bay màu — bài về sơn epoxy ngoài trời đã phân tích vì sao epoxy thông thường không phải lựa chọn phù hợp cho sàn hoàn toàn ngoài trời. Bài này tập trung vào trường hợp sàn trong nhà hoặc bán ngoài trời bị nắng tác động, nơi vấn đề chính là bay màu chứ chưa tới mức hỏng kết cấu.

Phòng tránh và xử lý

Phòng tránh bắt đầu từ thiết kế: với khu vực phơi nắng, cần xác định ngay từ đầu rằng lớp hoàn thiện cuối cùng phải là loại chịu được UV, hoặc khu vực đó cần được che nắng. Nếu công trình đã có sẵn sàn epoxy ở vị trí nắng, các biện pháp giảm nắng — rèm che cửa kính, mái che, hạn chế mở cửa cuốn vào giờ nắng gắt — đều làm chậm quá trình bay màu, dù không ngăn hoàn toàn.

Khi sàn đã bay màu, lau rửa chỉ cải thiện vẻ ngoài ở mức bề mặt, không khôi phục màu gốc. Hướng xử lý bền vững là phủ lại lớp hoàn thiện có khả năng kháng UV phù hợp, sau khi xả nhám và vệ sinh bề mặt cũ. Nếu bề mặt đã phấn hóa nặng, cần xả nhám kỹ để loại bỏ lớp phấn yếu trước khi phủ, nếu không lớp mới sẽ bám lên lớp phấn và dễ bong. Quyết định phủ lại hay thay toàn bộ hệ sơn nên dựa trên mức độ phấn hóa và tình trạng bám dính còn lại của lớp cũ, không chỉ dựa trên mức độ nhạt màu nhìn thấy.

Câu hỏi thường gặp

Sàn epoxy bay màu có còn dùng tốt không?

Ở giai đoạn mới bay màu nhẹ, sàn vẫn dùng được bình thường về mặt cơ học — chịu tải, chống mài mòn chưa suy giảm nhiều. Nhưng khi đã phấn hóa rõ, bề mặt yếu đi, bám bẩn nhanh và khó vệ sinh hơn, lúc đó nên tính tới phủ lại thay vì tiếp tục sử dụng.

Phủ lại cùng loại sơn epoxy cũ có hết bay màu không?

Phủ lại sẽ khôi phục màu sắc ban đầu, nhưng nếu vị trí vẫn phơi nắng như cũ và lớp phủ mới vẫn là loại không kháng UV, bay màu sẽ lặp lại theo cùng chu kỳ. Muốn bền hơn, lớp phủ lại phải là loại có khả năng kháng UV phù hợp với vị trí, hoặc phải giảm nắng chiếu vào sàn.

Có nên dùng epoxy cho sàn hoàn toàn ngoài trời không?

Nhìn chung không nên dùng epoxy thông thường làm lớp hoàn thiện cuối cùng cho sàn hoàn toàn ngoài trời, vì UV và nhiệt độ ngoài trời sẽ làm bay màu, phấn hóa và suy yếu lớp phủ nhanh chóng. Khu vực ngoài trời cần hệ sơn được thiết kế cho ngoài trời, xác nhận theo hồ sơ kỹ thuật của sản phẩm cụ thể.

Lưu ý về thông số

Thông số kỹ thuật (TDS) chính thức của từng sản phẩm Kadier xem tại trang Sản phẩm; bài viết này trình bày khung chung, không thay thế TDS của sản phẩm cụ thể. Các hệ sơn Kadier như RollCoat — hệ lăn 3 lớp được mô tả là hệ trong nhà; khi thi công thực tế cho khu vực có nắng, khả năng chịu UV của lớp hoàn thiện phải được xác nhận bằng văn bản theo TDS của sản phẩm cụ thể sẽ sử dụng. Các tiêu chuẩn như TCVN 9014:2011 và TCVN 12574-2018 đặt khung yêu cầu chung cho sơn và lớp phủ epoxy. Chủ đầu tư nên yêu cầu nhà cung cấp xác nhận rõ lớp hoàn thiện có phù hợp với vị trí phơi nắng của công trình hay không trước khi thi công.

Nếu sàn của bạn đang nhạt màu, ngả vàng ở vùng nắng trong khi vùng che khuất vẫn giữ màu gốc, hãy gửi hình ảnh so sánh hai vùng để được tư vấn phương án phủ lại lớp hoàn thiện phù hợp — xem báo giá và liên hệ Kadier để khảo sát thực tế.

Xem thêm

• RollCoat — hệ lăn 3 lớp — hệ lăn trong nhà; lưu ý về TDS trước khi dùng cho khu vực có nắng.
• Sơn epoxy ngoài trời: có dùng được không? — phân tích đầy đủ về epoxy ở vị trí hoàn toàn ngoài trời.
• Sàn epoxy ố màu do hóa chất: xử lý thế nào? — phân biệt ố hóa chất với bay màu do nắng.
• Sơn epoxy màu sáng và màu tối: ảnh hưởng tới ánh sáng nhà xưởng — chọn màu khi tính tới thay đổi màu theo thời gian.