Sàn epoxy bị phân lớp: nguyên nhân

Sàn epoxy bị phân lớp là hiện tượng các lớp sơn tách khỏi nhau: lớp phủ trên bong ra từng mảng, để lộ lớp dưới còn nguyên vẹn bên dưới. Điểm nhận biết quan trọng là mặt dưới của mảng bong vẫn nhẵn, mang màu của lớp sơn phía dưới, còn nền bê tông thì không lộ ra. Phân lớp khác với bong tróc: bong tróc là toàn bộ hệ sơn tách khỏi nền bê tông, thường do nền yếu hoặc ẩm nền — đã được phân tích riêng trong bài về sàn epoxy bong tróc do nền yếu. Phân lớp là lỗi liên kết giữa các lớp sơn với nhau, và cách xử lý cũng khác: không cần xử lý nền sâu, mà cần xử lý lại bề mặt tiếp giáp giữa hai lớp.

Ảnh minh họa: lớp phủ bong tróc từng mảng, lộ lớp bên dưới — khi lớp sơn không bám được lên lớp dưới, hiện tượng tách lớp sẽ lộ rõ theo từng mảng. Ảnh: Peter Holmboe trên Pexels, không phải công trình của Kadier.

Vì sao hai lớp sơn không bám nhau?

Epoxy bám lên lớp epoxy cũ nhờ hai cơ chế: bám dính hóa học khi lớp dưới chưa đóng rắn hoàn toàn, và bám dính cơ học khi bề mặt lớp dưới được xả nhám tạo độ bám. Phân lớp xảy ra khi cả hai cơ chế đều yếu: lớp dưới đã đóng rắn quá lâu mà không được xả nhám, hoặc bề mặt tiếp giáp bị nhiễm bẩn. Nói cách khác, lớp trên chỉ “nằm” lên lớp dưới chứ không thực sự liên kết với nó, nên chỉ cần một tác động — xe đi qua, thay đổi nhiệt độ, nước thấm vào mép — là lớp trên tách ra.

Nguyên nhân thường gặp

Phủ lớp sau quá trễ so với cửa sổ phủ lại

Mỗi sản phẩm epoxy đều có khoảng thời gian cho phép phủ lớp tiếp theo, gọi là cửa sổ phủ lại. Phủ trong cửa sổ này, hai lớp liên kết hóa học tốt. Phủ sau khi cửa sổ đã đóng, lớp dưới đã đóng rắn cứng và bề mặt bóng nhẵn, lớp trên không còn liên kết hóa học nữa. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của phân lớp, và thường xảy ra khi tiến độ thi công bị gián đoạn: nghỉ cuối tuần, chờ vật tư, thời tiết xấu khiến lớp sau phải dời lại vài ngày so với kế hoạch.

Lớp dưới không được xả nhám khi cần

Khi đã quá cửa sổ phủ lại, quy trình đúng là xả nhám toàn bộ bề mặt lớp dưới để tạo độ bám cơ học, rồi vệ sinh sạch trước khi phủ lớp trên. Bỏ qua bước xả nhám — vì muốn tiết kiệm thời gian hoặc vì nghĩ bề mặt còn mới nên vẫn bám — là nguyên nhân trực tiếp gây phân lớp. Tương tự, xả nhám không đều, chỗ có chỗ không, sẽ khiến phân lớp xuất hiện loang lổ: chỗ đã xả nhám thì bám, chỗ chưa xả thì bong.

Bề mặt tiếp giáp bị nhiễm bẩn

Bụi mài, dầu mỡ, nước, hơi ẩm ngưng tụ hoặc hóa chất rơi vãi trên lớp dưới đều trở thành lớp ngăn cách giữa hai lớp sơn. Đặc biệt nguy hiểm là trường hợp lớp dưới để qua đêm trong nhà xưởng đang hoạt động: bụi sản xuất, hơi dầu từ máy móc có thể bám lên bề mặt mà mắt thường khó thấy. Thi công lớp trên lên bề mặt bẩn thì dù cửa sổ phủ lại còn hiệu lực, liên kết vẫn yếu. Vệ sinh và kiểm tra bề mặt trước khi phủ lớp tiếp theo vì vậy là bước bắt buộc, không phải bước tùy chọn.

Lớp sơn không tương thích

Dùng lớp lót của một sản phẩm và lớp phủ của một sản phẩm khác, hoặc phủ lớp sơn gốc nước lên lớp sơn gốc dầu (và ngược lại) khi chưa xác nhận tương thích, có thể gây phân lớp dù thi công đúng thời gian. Mỗi hệ sơn được thiết kế để các lớp của nó liên kết với nhau; trộn hệ là tự tạo rủi ro. Với hệ lăn nhiều lớp như RollCoat — hệ lăn 3 lớp, một lớp lót và hai lớp phủ phải được xem là một hệ thống thống nhất, không thay từng lớp riêng lẻ khi chưa có xác nhận tương thích từ nhà cung cấp.

Thi công trong điều kiện không phù hợp

Phủ lớp trên khi lớp dưới còn ướt do chưa đủ thời gian khô, hoặc khi bề mặt có hơi ẩm ngưng tụ, cũng gây phân lớp — nhưng theo cơ chế khác: lớp trên không bám lên bề mặt ẩm và khi khô sẽ co tách. Thời gian khô giữa các lớp và điều kiện điểm sương đã được trình bày trong các bài về thời gian khô của sàn epoxy và điểm sương khi thi công epoxy. Tỷ lệ pha trộn sai cũng làm lớp sơn đóng rắn không hoàn toàn, bề mặt yếu, lớp sau khó bám — xem bài về tỷ lệ pha sơn và thời gian sống của hỗn hợp.

Chẩn đoán: có đúng là phân lớp không?

Gõ nhẹ lên vùng nghi ngờ: vùng phân lớp kêu bộp, rỗng hơn vùng bám tốt. Cạy thử một mép bong: nếu mặt dưới của mảng bong là lớp sơn cũ còn nguyên và nền bê tông không lộ ra, đó là phân lớp. Nếu nền bê tông lộ ra kèm bụi xi măng, đó là bong tróc khỏi nền — hướng xử lý khác hẳn, cần kiểm tra nền và ẩm nền. Nếu mảng bong vỡ vụn, kèm rộp tròn, cần đối chiếu thêm với hiện tượng phồng rộp do ẩm nền, vì ẩm có thể đồng thời gây rộp và làm yếu liên kết.

Cũng cần xác định phân lớp lan tới đâu: dùng gõ kiểm tra lan ra xung quanh vùng bong thấy được, vì lớp trên có thể đã tách khỏi lớp dưới trên diện rộng nhưng chưa bong hẳn ra. Sửa chỉ đúng vùng đã bong mà bỏ qua vùng đã tách nhưng chưa bong thì sau một thời gian, vùng đó sẽ bong tiếp.

Hướng xử lý

Bước đầu tiên luôn là bóc bỏ toàn bộ lớp đã phân tách, kể cả vùng đã tách nhưng chưa bong, tới khi còn lại bề mặt bám chắc. Giữ lại một phần lớp đã tách với hy vọng lớp phủ mới sẽ “dán” nó xuống là sai lầm: lớp phủ mới không thể khôi phục liên kết đã mất giữa hai lớp cũ.

Sau khi bóc bỏ, xả nhám bề mặt lớp còn lại, vệ sinh sạch bụi và kiểm tra nhiễm bẩn (dầu mỡ, ẩm). Nếu bề mặt còn nhiễm dầu, cần tẩy sạch và để khô hoàn toàn trước khi phủ. Sau đó thi công lại lớp phủ theo đúng quy trình của hệ sơn, trong cửa sổ phủ lại của lớp mới nếu cần phủ nhiều lớp. Với diện tích phân lớp lớn hoặc phân lớp lặp lại sau khi đã sửa, cần xem lại toàn bộ quy trình thi công ban đầu: nhật ký phủ lớp, thời gian gián đoạn, bước xả nhám và vệ sinh — vì sửa mà không sửa quy trình thì phân lớp sẽ tái phát ở khu vực tiếp theo. Quy trình vá và phủ lại từng khu vực được trình bày riêng trong bài về sửa chữa cục bộ sàn epoxy.

Câu hỏi thường gặp

Phân lớp có sửa cục bộ được không?

Được, nếu diện tích phân lớp nhỏ và đã xác định rõ ranh giới vùng đã tách. Sửa cục bộ phải bóc hết vùng tách, xả nhám, vệ sinh rồi phủ lại, và cần chấp nhận mép giáp mí giữa vùng sửa và sàn cũ có thể nhìn thấy. Với diện tích lớn, phủ lại toàn bộ khu vực thường cho bề mặt đều và bền hơn vá từng chỗ.

Phủ thêm lớp mới lên trên lớp đã phân tách có giữ được lớp cũ không?

Không. Lớp phủ mới chỉ bám lên lớp đã tách, còn lớp đã tách thì vẫn tách khỏi lớp dưới nó. Toàn bộ cụm lớp trên vẫn sẽ bong ra cùng nhau khi chịu tác động, chỉ là bong muộn hơn một chút.

Làm sao phòng phân lớp ngay từ đầu?

Ba điểm then chốt: thi công các lớp trong cửa sổ phủ lại của sản phẩm; nếu quá cửa sổ thì xả nhám và vệ sinh kỹ trước khi phủ tiếp; và không trộn lớp của các hệ sơn khác nhau khi chưa có xác nhận tương thích. Nhật ký thi công ghi rõ thời gian phủ từng lớp là bằng chứng quan trọng để xác định nguyên nhân nếu sau này xảy ra phân lớp.

Lưu ý về thông số

Thông số kỹ thuật (TDS) chính thức của từng sản phẩm Kadier xem tại trang Sản phẩm; bài viết này trình bày khung chung, không thay thế TDS của sản phẩm cụ thể. Các tiêu chuẩn như TCVN 9014:2011 và TCVN 12574-2018 đặt khung yêu cầu chung cho sơn và lớp phủ epoxy; khi thi công thực tế, cửa sổ phủ lại, yêu cầu xả nhám và điều kiện bề mặt phải tuân theo TDS của sản phẩm cụ thể sẽ sử dụng. Chủ đầu tư nên yêu cầu nhà cung cấp cung cấp TDS và lưu nhật ký thời gian phủ từng lớp để đối chiếu nếu xảy ra phân lớp.

Nếu sàn của bạn đang bong từng mảng, lộ lớp sơn cũ bên dưới, hãy gửi hình ảnh mặt dưới của mảng bong và thông tin về thời điểm thi công các lớp để được chẩn đoán đúng phân lớp hay bong tróc — xem báo giá và liên hệ Kadier để khảo sát thực tế.

Xem thêm

• RollCoat — hệ lăn 3 lớp — hệ nhiều lớp, nơi cửa sổ phủ lại giữa các lớp quyết định liên kết.
• Sàn epoxy bong tróc do nền yếu: nguyên nhân và xử lý — phân biệt bong tróc khỏi nền với phân lớp giữa các lớp sơn.
• Sửa chữa cục bộ sàn epoxy: vá, phủ lại từng khu vực — quy trình bóc lớp hỏng, xả nhám và phủ lại.
• Thời gian khô và thời gian đưa vào sử dụng của sàn epoxy — thời gian giữa các lớp và thời gian chờ trước khi sử dụng.