Sơn lại sàn epoxy cũ: cần mài bỏ lớp cũ hay phủ chồng?

Sàn epoxy cũ xuống cấp đặt ra một câu hỏi trước mọi quyết định khác: lớp cũ còn đủ tốt để làm nền cho lớp mới, hay phải mài bỏ hoàn toàn? Phủ chồng lên lớp cũ yếu thì lớp mới sẽ bong cùng lớp cũ; mài bỏ một lớp cũ còn tốt thì tốn công, tốn thời gian và chưa chắc đã tốt hơn. Bài viết này đưa ra cách đánh giá để chọn đúng giữa hai phương án.

Nội dung trình bày đặc tính chung của vật liệu và quy trình chung; thông số riêng của từng hệ sơn Kadier chỉ áp dụng theo tài liệu kỹ thuật chính thức của hãng khi có. Các tiêu chuẩn như TCVN 9014:2011 và TCVN 12574-2018 được dùng làm căn cứ tham chiếu chung khi đánh giá vật liệu và thi công.

1. Đánh giá lớp cũ: bốn câu hỏi quyết định

Lớp cũ còn bám không? Gõ kiểm tra toàn bộ sàn để tìm vùng bong rộp, và làm kiểm tra bám dính bằng phương pháp kéo tại các khu vực đại diện, đặc biệt là khu vực chịu tải nặng và khu vực từng sửa chữa. Bong rộp lan rộng là dấu hiệu lớp cũ không còn làm nền được nữa.

Nền bên dưới có vấn đề không? Nếu nguyên nhân xuống cấp nằm ở nền, như ẩm nền, thấm ngược hoặc bê tông yếu, thì phủ chồng không giải quyết được gì. Lúc này phải xử lý nền trước, và thường phải bóc lớp cũ để tiếp cận nền. Đo độ ẩm nền và kiểm tra thấm ngược là bước không thể bỏ qua khi sàn cũ có rộp khí hoặc bong mảng.

Lớp cũ là loại gì, có tương thích không? Lớp phủ mới chỉ bám tốt lên lớp cũ khi hai hệ tương thích với nhau và lớp cũ đã được xử lý bề mặt đúng cách. Lớp cũ không rõ chủng loại, lớp cũ từng phủ bằng hệ không tương thích, hoặc lớp cũ bị nhiễm dầu mỡ, hóa chất trên diện rộng đều là lý do nghiêng về mài bỏ. Khi không xác định được lớp cũ, diện tích thử là cách kiểm chứng rẻ nhất: phủ thử một khu vực nhỏ, chờ đóng rắn, rồi kiểm tra bám dính trước khi quyết định cho toàn bộ sàn.

Sàn cũ còn dày bao nhiêu, còn phẳng không? Sàn cũ lồi lõm, gờ mép vá cũ cao thấp, hoặc đã vá chắp nhiều lần thì phủ chồng sẽ giữ nguyên mọi khuyết tật bề mặt đó, chỉ đổi màu. Muốn mặt sàn phẳng lại thì phải mài phẳng hoặc dùng lớp tự san, và trong nhiều trường hợp mài bỏ lớp cũ rồi làm lại cho ra mặt sàn tốt hơn.

2. Khi nào phủ chồng được?

Phủ chồng là phương án hợp lý khi lớp cũ còn bám tốt trên phần lớn diện tích, nền khô và chắc, lớp cũ tương thích với hệ mới, và yêu cầu chỉ là làm mới bề mặt, đổi màu hoặc tăng độ dày một chút. Ngay cả trong trường hợp này, vẫn có những vùng cục bộ phải xử lý riêng: vùng bong nhỏ phải cắt bỏ và vá lại trước, vết nứt phải trám, và toàn bộ bề mặt phải được mài nhám, làm sạch để lớp mới bám được.

Trình tự phủ chồng thường gồm: vệ sinh và tẩy dầu mỡ, mài nhám toàn bộ bề mặt cũ để tạo chân bám, hút bụi kỹ, sơn lót tương thích, rồi phủ các lớp mới. Bỏ qua bước mài nhám là lỗi phổ biến nhất khi phủ chồng, vì lớp cũ bóng láng gần như không còn chân bám cho lớp mới. Lớp lót dùng cho phủ chồng phải là loại tương thích với cả lớp cũ và lớp mới, không phải bất kỳ lớp lót nào cũng dùng được.

3. Khi nào bắt buộc mài bỏ lớp cũ?

Mài bỏ là bắt buộc khi bong tróc lan rộng, khi lớp cũ không tương thích với hệ mới, khi nền cần xử lý ẩm hoặc gia cố, khi lớp cũ nhiễm bẩn sâu không tẩy sạch được, hoặc khi chiều dày tích lũy đã quá lớn và mặt sàn cần làm phẳng lại. Mài bỏ cũng là phương án an toàn hơn khi không xác định được lớp cũ là gì và diện tích thử cho kết quả bám dính kém.

Mài bỏ tốn thời gian và phát sinh bụi, tiếng ồn, nên cần lên kế hoạch dừng sản xuất, che chắn khu vực và hút bụi tại nguồn. Bụi mài nền bê tông và lớp phủ cũ phải được kiểm soát bằng hút bụi và bảo hộ hô hấp, và chất thải mài bỏ phải được thu gom, không để phát tán trong nhà xưởng. Sau khi mài bỏ, nền lộ ra được đánh giá lại như một nền mới: độ ẩm, độ chắc, vết nứt, rồi mới thi công hệ mới từ lớp lót.

4. Những sai lầm hay gặp khi sơn lại sàn cũ

Thứ nhất, sơn phủ trực tiếp lên lớp cũ bóng mà không mài nhám, rồi ngạc nhiên khi lớp mới bong thành mảng. Thứ hai, chỉ vá những chỗ bong nhìn thấy mà không kiểm tra vùng bong ẩn xung quanh, để lại mép bong chờ sẵn dưới lớp mới. Thứ ba, phủ chồng lên nền ẩm vì cho rằng lớp mới sẽ chặn ẩm; thực tế hơi ẩm tích tụ dưới lớp kín sẽ phá liên kết nhanh hơn. Thứ tư, chọn hệ mới chỉ theo màu sắc hoặc giá, không kiểm tra tương thích với lớp cũ. Thứ năm, đưa sàn vào sử dụng sớm trước khi lớp mới đóng rắn đủ, đặc biệt ở lối xe nâng.

5. Trình tự quyết định gợi ý

Khảo sát và ghi nhận hiện trạng, gõ kiểm tra và đo ẩm, kiểm tra bám dính tại các điểm đại diện, phủ thử nếu còn nghi ngờ tương thích, rồi mới chốt phương án phủ chồng hay mài bỏ. Quyết định này nên được ghi vào hồ sơ thi công kèm lý do, vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới thời gian dừng sản xuất, khối lượng công việc và tuổi thọ của lớp mới. Một sàn cũ được đánh giá kỹ trước khi sơn lại sẽ cho lớp mới bền hơn nhiều so với một sàn cũ chỉ được nhìn qua rồi phủ đè.

Để chọn hệ sơn cho công trình cải tạo, tham khảo hệ sơn RollCoat cho phương án lăn, hệ sơn LevelFlow cho phương án tự san phẳng làm phẳng bề mặt, và hệ sơn AquaBase gốc nước cho khu vực cần giảm mùi. Hướng dẫn bảo trì sau khi sơn lại xem bài Bảo trì và vệ sinh sàn epoxy đúng cách. Cần tư vấn phương án sơn lại cho sàn cụ thể, liên hệ Nhận tư vấn.

Ảnh minh họa: Tima Miroshnichenko / Pexels.